• TKI Project ‘Teelt de grond uit’

  • Tien jaar geleden zijn de eerste experimenten in de vollegrondsgroente- en boomteelt met teelt uit de grond gestart. Nu 10 jaar later hebben we een aantal werkendeteeltsystemen beschikbaar die emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen sterk kunnen beperken. Daarnaast bieden deze systemen nieuwe mogelijkheden aan ondernemers om hun productie te verbeteren.

    Doel
    Het onderzoek naar nieuwe teeltsystemen los van de grond is 10 jaar geleden opgestart om nieuwe opties te bieden aan de  vollegrondstuinbouw (groenten, bloembollen, fruitteelt, boomkwekerij, zomerbloemen) om te kunnen voldoen aan de Europese regelgeving voor de waterkwaliteit. Het programma Teelt de grond uit heeft altijd tot doel gehad om rendabele teeltsystemen te
    ontwikkelen met een minimale emissie van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen.

    Samenwerking
    Vanaf de start is de ontwikkeling van de nieuwe teeltsystemen een samenwerking geweest tussen telers, toeleveranciers en adviseurs en onderzoekers met publiek-private financiering vanuit overheid en bedrijfsleven. Het programma is jaren lang een voorbeeld
    geweest in de publiek-private samenwerking. Onderzoekers van Wageningen University & Research en Proeftuin Zwaagdijk werkten samen met meer dan 80 bedrijven. Diverse telers hebben op hun eigen bedrijf een proefsysteem aangelegd waarin ze met de onderzoekers gewerkt hebben aan de verdere ontwikkeling ervan.

    Wat is onderzocht
    De eerste fase van het programma (2007 tot en met 2013) was vooral gericht op het ontwikkelen van de nieuwe systemen. Voor diverse gewassen zijn verschillende prototypes getest en de beste zijn verder doorontwikkeld. Daarnaast is in die periode ook veel
    aandacht besteed aan de maatschappelijke acceptatie van de systemen en aan de perspectieven wat betreft duurzaamheid en rentabiliteit van de systemen. In de tweede fase van het programma (2014 tot en met 2017) lag de nadruk meer op het verbeteren van de robuustheid en weerbaarheid van systemen. Hierbij gaat het om continu zonder knelpunten en economisch rendabel te kunnen telen. Ook werd in deze fase gekeken naar de opschaling van de systemen om daadwerkelijk de stap te kunnen maken van proef- en demonstratieschaal naar praktijkschaal.

    Resultaten
    Het programma Teelt de grond uit heeft laten zien dat teelt los van de grond veel nieuwe kansen biedt voor de intensieve vollegrondstuinbouwsectoren. Deze kansen variëren van productieverhoging door betere groei en ruimtebenutting, een betere productkwaliteit, betere arbeidsomstandigheden, een lagere arbeidsinzet tot opening van nieuwe markten. Daarbij is het mogelijk om ook duurzamer te produceren met minder emissies. Vooral de nieuwe teeltsystemen voor bladgewassen, voor prei en kruiden, voor appels, voor laanbomen en voor blauwe bes bieden perspectief. Naar verwachting zal de de toepassing van deze systemen in de toekomst stijgen.

    De toekomst
    In 2017 wordt het lopende programma afgesloten. Dit betekent niet dat het onderzoek aan teelt de grond uit klaar is. In de fruitteelt loopt vanwege het langjarige karakter van de teelt de systeemontwikkeling nog door. De afgelopen jaren is er, vooral in de teelt op water van vollegrondsgroenten, veel geëxperimenteerd op praktijkbedrijven. Dit leidt tot nog veel fundamentele vragen waarvoor aanvullend onderzoek nodig is. Ondernemers en onderzoekers gaan samen verder in de ontwikkeling en optimalisatie van de nieuwe teeltsystemen.